Alergik nad morzem

dr hab. Violetta Dymicka-Piekarska radzi

Jeżeli jeszcze wahają się Państwo, gdzie spędzić tegoroczne wakacje, przedstawiam jeszcze jeden argument za naszym polskim morzem…

 

Co nazywamy alergią?

Alergia to stan nadwrażliwości - uczulenie organizmu w następstwie zadziałania bodźców zewnętrznych tzw. alergenów. Alergenem może być każda substancja, którą wdychamy, wchłaniamy przez skórę lub błonę śluzową, połykamy lub wstrzykujemy. Choroby alergiczne mogą być uwarunkowane genetycznie, ale istnieje również wiele innych czynników, które mogą zmieniać odpowiedź naszego układu odpornościowego, np. czynniki środowiskowe (zanieczyszczenie środowiska).

 

Jak dochodzi do rozwoju alergii?

Procesy prowadzące do powstawania chorób alergicznych, w tym alergicznego nieżytu nosa czy astmy alergicznej są bardzo złożone. Niewątpliwie jednym z mechanizmów, a jednocześnie najczęstszym, jest kontakt alergenu z komórkami tucznymi, które występują w naszych błonach śluzowych. Komórki te posiadają na swojej powierzchni przeciwciała – immunoglobuliny E (IgE). Wskutek reakcji organizmu na alergen/alergeny immunoglobuliny znajdujące się na górnych i dolnych drogach oddechowych powodują uwalnianie tzw. mediatorów reakcji zapalnej. Największe znaczenie w rozwoju typowych objawów alergicznych ma histamina, która bierze udział w pierwszej fazie zapalnej. Objawy tutaj pojawiają się szybko, zwykle w ciągu kilku minut od zadziałania bodźca, czyli naszej ekspozycji na alergen. W fazie późnej natomiast biorą udział mediatory wytwarzane de novo (od nowa), które odpowiedzialne są za bardziej uciążliwe i przewlekłe dolegliwości takie jak blokada i zatkany nos. Obie fazy biorą udział w tzw. reakcji IgE zależnej.

 

Błona śluzowa nosa i dolnych dróg oddechowych podlega ciągłym wpływom bodźców zewnętrznych jak i wewnętrznych. Dzięki zdolnościom regulacyjnym procesy te u osób zdrowych przebiegają praktycznie bezobjawowo. Natomiast u osób z nadwrażliwością i zmienioną odczynowością organizmu liczne czynniki powodują, że błona śluzowa reaguje inaczej, jest bardziej wrażliwa na czynniki zewnętrzne.

Reakcje mogą odbywać się na drodze różnych mechanizmów (zapalnych, immunologicznych, odruchowych), które często ze sobą również współistnieją.

 

Jakie objawy towarzyszą alergii?

Te z nas kto ma jakąkolwiek alergię doskonale zna jej objawy. Chociaż czasami możemy sobie nie zdawać sprawy, że to co nas męczy może być związane z alergią. Mediatory reakcji zapalnej/alergicznej odpowiedzialne są za takie objawy jak kichanie, lanie się z nosa, blokada i uczucie zatkanego nosa, zapalenie spojówek, swędzenie oczu, bóle głowy, duszności, zaburzenia z koncentracją, uczucie zmęczenia, osłabienia, pokrzywki, wraz dolegliwościami towarzyszącymi takimi jak napady astmy, alergiczne reakcje skórne czy dolegliwości z przewodu pokarmowego.

Rozpoznanie czynnika sprawczego jest czasem niełatwe, lecz niezbędne do rozpoczęcia leczenia objawowego (leki przeciwalergiczne) czy przyczynowego (immunoterapii alergenowej).

 

Charakterystyczną cechą chorób alergicznych wywołanych przez alergeny pyłku roślin jest sezonowość występowania objawów. Nasilenie czy pojawienie się objawów związane jest ze stężeniem aeroalergenów w atmosferze. I  tak:

między lutym a majem – pylą drzewa
między majem a lipcem – atakują nas pyłki traw, drzew, chwastów, zbóż oraz zarodniki pleśni;
między czerwcem a wrześniem - pyłki chwastów;
między październikiem a styczniem - zarodniki grzybów pleśniowych.

 

Latem jesteśmy także narażeni na ukąszenia owadów takich jak pszczoły czy osy, na których jad możemy być uczuleni, często nie wiedząc o tym. Taka alergia może mieć bardzo dramatyczne skutki, jeżeli nie zostanie w porę udzielona pomoc.

 

Dokładne okresy pylenia pyłków, wysiewu zarodników uzależnione są od wielu czynników, między innymi klimatycznych, mogą być one charakterystyczne dla danego rejonu, dlatego ważnym jest śledzenie komunikatów meteorologicznych. Jeśli opisane wyżej objawy występują przez cały rok, najprawdopodobniej przyczyną ich są roztocza kurzu domowego.

 

Jak sobie radzić z alergią?

Dla alergików wiosna i lato to ciężki okres związany z ciągłymi dolegliwościami, które utrudniają w istotny sposób normalne funkcjonowanie. Wiele osób bagatelizuje ten problem, nie zdając sobie sprawy z tego że alergia jest chorobą, która może prowadzić do rozwoju poważnych powikłań np. astmy oskrzelowej.

W okresie dużego pylenia należy unikać spacerów w godzinach porannych oraz po południu. Rano rośliny uwalniają największe ilości pyłków, a wieczorem pyłki te opadają na ziemię. Należy unikać miejsc takich jak łąki i pola, a najlepiej na spacer wybrać się po deszczu, który „oczyszcza” atmosferę z pyłków. Należy również unikać pokarmów mogących dawać reakcje krzyżowe z alergenami pyłków roślin, tj. jabłka, marchew, seler, orzechy, melon, kiwi, owoce pestkowe. Związane jest to z obecnością podobnych białek tzw. profili, struktur głównie uczulających w świeżych owocach czy warzywach, które są identyczne z białkiem głownie alergizującym w pyłkach np. drzew.

Wskazane jest wcześniejsze przygotowanie się pacjenta do nadchodzącego okresu pyleń przed pierwszymi dniami jego trwania.

 

Dlaczego alergik powinien jechać nad morze?

Na urlop powinniśmy wybierać miejsca o najmniejszym stężeniu pyłków w środowisku, najlepiej nad morze. Związane jest to z tym, że powietrze z nad morza ma najmniej alergenów, jest czyste i świeże, wolne od pyłków, zanieczyszczeń i kurzu. Morskie powietrze bogate jest w jony sodu, ozonu i inne korzystne dla organizmu pierwiastki śladowe m.in. jod i magnez. Powietrze dzięki kontaktowi z wodą morską jest chłodniejsze i wilgotne. Przy dużym stężeniu alergenów w powietrzu spędzajmy czas na plaży. Wypoczynek nad morzem to idealna okazja, by się dotlenić, odżywić organizm, to zbawienna kuracja dla dróg oddechowych, dotleniająca organizm. Morze to idealne miejsce dla tych wszystkich, którzy mają problemy z układem oddechowym, alergików, astmatyków. Pozwala to na zmniejszenie używania leków przeciwalergicznych, jak również poprawia komfort życia codziennego związany ze zmniejszeniem się dolegliwości.

Każdy pacjent z alergią i astmą powinien posiadać paszport chorego z informacją na temat swojej choroby i sposobu postępowania w przypadku nasilenia się dolegliwości. Powinien również posiadać apteczkę ze wszystkimi niezbędnymi dla niego lekami.

 

dr hab. n. med. Violetta Dymicka-Piekarska

Uniwersytet Medyczny w Białymstoku